1.5 WZROST PKB (PRODUKT KRAJOWY BRUTTO)

Wzrost produktu krajowego brutto (PKB) w Kambodży pozostaje silny, napędzany gwałtownie przez rozwijające się sektory nieruchomości, budownictwa, produkcji odzieży i turystyki. Azjatycki Bank Rozwoju nazwał nawet Kambodżę nową „gospodarką tygrysa” ze względu na stały wzrost gospodarczy kraju. The Economist Intelligence Unit, firma z siedzibą w Wielkiej Brytanii słynąca z analiz i prognoz gospodarczych dla ponad 200 krajów, uznała Kambodżę za jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek i przewidziała, że PKB Królestwa wzrost pozostanie silny przez kolejne pięć lat i osiągnie znacznie powyżej 6% rocznie.

Pod koniec 2016 r. wzrost PKB w Kambodży osiągnął 6,9% i oczekiwano, że utrzyma się na stałym poziomie. Liczba ta nieznacznie wzrosła do 7% wzrostu PKB w 2017 r., a eksperci przewidywali stabilizację na poziomie 7% w 2018 r. Jednak aktywność gospodarcza Kambodży gwałtownie wzrosła, co przyniosło lepszy niż oczekiwano wzrost o 7,5% w 2018 r. Bank Światowy, Azjatycki Bank Rozwoju oraz ASEAN oczekują, że pod koniec 2019 r. wzrost spowolni do 7%.

PKB Królestwa wyniósł 24,5 mld USD w 2018 r., co oznacza wzrost o 2,3 mld USD w porównaniu z 2017 r., według raportu Narodowego Banku Kambodży z lipca 2019 r. Jeśli podobne tempo wzrostu utrzyma się do końca 2019 r., można spodziewać się PKB na poziomie 26 mld USD w tym roku z powodu rosnącej aktywności gospodarczej i zaufania w Królestwie.

Warto odnotować, że gospodarka Kambodży radziła sobie dobrze w 2018 r. pomimo zamieszania zwykle związanego z latami wyborczymi i trwającą wojną handlową między Stanami Zjednoczonymi a Chinami.

PKB na mieszkańca w Kambodży wyniósł 1559 USD w 2018 r., wzrost o 9% z 1429 USD w 2017 r. Dane PKB na mieszkańca za 2019 r. nie zostały jeszcze opublikowane, ale prognozy z KPMG Cambodia przewidują przekroczenie 1610 USD. Według Banku Światowego, dzięki dwóm dekadom silnego wzrostu gospodarczego i rosnącego PKB na mieszkańca, Kambodża awansowała ze statusu „niskiego dochodu” do kraju „niższego średniego dochodu”, umieszczając Królestwo w tej samej kategorii co Wietnam i Indie. Kraj otrzymał to oznaczenie w 2015 r.

Niezależnie od tej reklasyfikacji przez Bank Światowy (opartej na zupełnie innym systemie rankingowym), Kambodża wciąż uznawana jest za „kraj najsłabiej rozwinięty” przez ONZ. Choć ta klasyfikacja może być korzystna dla Królestwa, ponieważ pozwala mu otrzymywać korzyści, takie jak preferencyjne umowy handlowe i pomoc międzynarodową.

Pod względem globalnego rankingu PKB, kraj wciąż znajduje się stosunkowo nisko, szczególnie w zakresie dochodu na osobę. Jednak tempo obecnego i przyszłego wzrostu PKB czyni Królestwo doskonałym wyborem dla inwestorów zagranicznych szukających taniej, ale szybko rozwijającej się gospodarki z niewielkimi oznakami spowolnienia w nadchodzącej dekadzie.

1.6 BIZ & PRAWO INWESTYCYJNE

1.6.1 Globalna prognoza FDI

Kambodża nadal notuje wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) każdego roku, kluczową siłę napędową rozwoju gospodarczego Królestwa. W ciągu ostatniej dekady BIZ w Kambodży wzrosły o ponad 800%, co pokazuje, jak długo potencjał ekonomiczny Królestwa pozostawał niezauważony na arenie międzynarodowej. Chiny, Japonia, Wietnam, Tajlandia i Korea Południowa to główne źródła napływu BIZ w ostatnich latach, a sektor nieruchomości jest jednym z największych beneficjentów tego corocznego wzrostu.

Kambodża otrzymała ponad 6 mld USD BIZ od stycznia do sierpnia 2019 r. - wzrost o 50% w tym samym okresie w 2018 r. Według Cambodia Development Council (CDC), to łączna wartość BIZ z 222 zatwierdzonych projektów w tym okresie. Oznacza to, że liczba ta prawdopodobnie wzrośnie do końca 2019 r.

Stałość napływów BIZ doprowadziła do stabilizacji inflacji, stałego wzrostu kluczowych wskaźników ekonomicznych, takich jak PKB, oraz pomogła w redukcji ubóstwa, dywersyfikacji gospodarki, i poprawie sektora produkcyjnego.

Wyniki gospodarcze i potencjał Kambodży zostały już docenione na tyle, że wiele istniejących inwestycji przeniosło się z Chin, Tajlandii, i Wietnamu do Kambodży, aby skorzystać z korzystniejszego otoczenia inwestycyjnego. Mimo tych wszystkich zalet, pozostają pewne wyzwania dla zagranicznych inwestorów.

Choć praca jest bardzo tania, pracownicy są często niewykwalifikowani z powodu niskiej edukacji. Na kambodżańskim rynku pracy są utalentowane osoby, ale znalezienie wykwalifikowanych kandydatów na wyższe stanowiska kierownicze i techniczne może być trudne.

Obecny brak łączności logistycznej może stanowić kolejne wyzwanie dla inwestorów. Obecnie niedorozwinięta infrastruktura, słabe drogi, problemy z wytwarzaniem energii i wysokie koszty transportu pozostają problematyczne.

Te trudności nie umykają uwadze rządu Kambodży. Wspólnie z zagranicznymi inwestorami rząd będzie modernizować te kluczowe systemy, szczególnie w ważnych gospodarczo regionach, takich jak Phnom Penh, Sihanoukville i Siem Reap, aby pokonać bariery uniemożliwiające zarówno lokalnym, jak i międzynarodowym inwestycjom podtrzymanie wysokiego tempa wzrostu Kambodży.

1.6.2 FDI Trendy - Chiny i Kambodża

Chińskie inwestycje zagraniczne mają szczególne znaczenie dla gospodarki Kambodży. W latach 2017–2018 podpisano 19 ważnych MoU między oboma krajami dotyczących różnych inicjatyw, z nadrzędnym naciskiem na poprawę infrastruktury oraz zdrowie i rolnictwo.

Według Chea Vuthy, zastępcy sekretarza generalnego Rady Rozwoju Kambodży, Chiny wniosły 35% (7,9 mld USD) całkowitych BIZ (22 mld USD) w tym kraju od 2016 do sierpnia 2019. Chińscy inwestorzy wkroczyli w różne dziedziny, w tym rozwój infrastruktury transportowej, elektrownie wodne, telekomunikację, strefy przemysłowe, fabryki odzieży i obuwia, bankowość i finanse, nieruchomości i budownictwo, rolnictwo oraz turystykę.

1.6.3 Korzystne przepisy inwestycyjne

Atrakcyjność Kambodży dla inwestycji lokalnych i zagranicznych jest wzmacniana przez przyjazne dla biznesu środowisko i rząd oferujący korzystne dla inwestorów przepisy:

W skrócie:

1) Rząd Kambodży traktuje wszystkich inwestorów jednakowo, niezależnie od rasy lub narodowości (z wyjątkiem własności ziemi i niektórych konkretnych działań inwestycyjnych).

2) Rząd nie nakłada kontroli cen ani kursów walut.

3) Nie ma narzuconych ograniczeń handlowych.

4) Rząd Kambodży zezwala obcokrajowcom na dzierżawę ziemi do 50 lat, a w niektórych przypadkach nawet dłużej.

5) Rząd nie prowadzi polityki nacjonalizacji

6) Zyski i inne dochody mogą być swobodnie repatriowane bez ograniczeń ze strony rządu.

Prawo inwestycyjne Kambodży przewiduje, że firmy posiadające status Kwalifikowanego Projektu Inwestycyjnego (QIP) mają prawo do szeregu specjalnych zachęt inwestycyjnych.

Aby uzyskać QIP, projekt inwestycyjny musi otrzymać Ostateczny Certyfikat Rejestracji (FRC), a inwestor zarejestrować go w Radzie Rozwoju Kambodży (CDC) lub Prowincjalno-Miejskim Podkomitecie Inwestycyjnym (PMIS).

Istnieją trzy rodzaje QIP: Krajowy Kwalifikowany Projekt Inwestycyjny, Kwalifikowany Projekt Inwestycyjny Wspierającego Przemysłu, oraz Eksportowy Kwalifikowany Projekt Inwestycyjny.

QIPs przysługują następujące specjalne zachęty:

1) QIP-y mają wybór między zwolnieniem z podatku dochodowego a 40{}pecjalną ulgą amortyzacyjną od wartości majątku rzeczowego (wszystko, czego można dotknąć), nowego lub używanego, wykorzystywanego do przetwarzania lub produkcji. Coroczne Zaświadczenie o Spełnieniu Obowiązków, zwane też Zaświadczeniem o Zgodności, musi być uzyskane przez QIP-y, aby być zwolnionym z płacenia podatku dochodowego. Zwolnienie z podatku dochodowego obowiązuje maks. 6 lat. Po tym okresie QIP podlega opodatkowaniu podatkiem.

2) QIPS zwolnione z cła na importowany sprzęt produkcyjny, materiały budowlane itp.

3) Dodatkowo otrzymują pełne zwolnienie z podatków eksportowych, z wyjątkiem działań określonych w innych przepisach.

4) QIP w Specjalnej Strefie Promocji lub Strefie Przetwórstwa Eksportowego ma te same prawa co inne QIP.

Te zachęty umożliwiają konkurencyjność na rynku eksportowym i są korzystne dla handlu międzynarodowego.

1.6.4 Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE)

Specjalne strefy ekonomiczne (SSE) to obszary geograficzne na terytorium Kambodży, wydzielone i utworzone przez rząd, z przepisami dotyczącymi biznesu i handlu odmiennymi od reszty kraju. SSE oferują również kluczową infrastrukturę dla firm szukających wydajności, taką jak zapasowe źródła zasilania, kanalizacja i woda, drogi oraz odprawy celne na miejscu, obsługa podatkowa i inni przedstawiciele rządowi. Zazwyczaj SSE najlepiej nadają się do wielkoskalowych operacji produkcyjnych, na przykład fabryk odzieży i obuwia, zakładów produkcji samochodów oraz przetwórni spożywczych.

Duża sieć SSE w całym Królestwie od lat zachęca i motywuje zagraniczne inwestycje w sektor przemysłowy przez wiele lat. SSE zapewniają dodatkowe ulgi podatkowe, infrastrukturę i zintegrowane wsparcie celne dla inwestorów produkcyjnych.

Rząd dostrzegł korzyści finansowe i czasowe wynikające z kierowania krytycznej infrastruktury i zasobów pracy przez jedno konkretne miejsce. Dlatego w całym kraju zatwierdzono 33 SSE, uzupełniające już istniejącą rozległą sieć. Strategiczne rozmieszczenie tych stref zapewnia łatwy dostęp do potrzebnych granic i centrów produkcyjnych.

Strefa SEZ w Phnom Penh jest doskonałym przykładem, dzięki lokalizacji na obrzeżach stolicy. Z perspektywy inwestycji zagranicznych, SEZ oszczędzają fundusze, które musiałyby być wydane na zagospodarowanie terenu, infrastrukturę, ochronę i bieżące utrzymanie. Zwolnienia podatkowe na materiały produkcyjne i sprzęt są możliwe, gdy najemca SEZ posiada licencję QIP, a zwolnienia z podatku dochodowego są dostępne. SEZ umożliwiają inwestorom zagranicznym uzyskanie odnawialnych dzierżaw do 50 lat, a w wielu przypadkach najemcy mogą rozwijać, dzielić lub podnajmować nieruchomość.

Strefa Ekonomiczna Sihanoukville (SSEZ) pozostaje największą w Kambodży, o powierzchni ponad 1 000 hektarów. Inwestycja za 320 mln dolarów, po pełnym ukończeniu, pomieści 300 fabryk, 80–100 tys. pracowników i zajmie 11 km².

Około połowa tego obszaru przeznaczona jest na produkcję tekstyliów, odzieży i elektroniki, a także wyroby przemysłu lekkiego. Chiny zobowiązały się do dalszego rozwoju SSEZ i jak dotąd przyciągnęły ponad 100 firm z Królestwa, Chin i innych krajów, co zaowocowało niemal 20 000 nowych miejsc pracy.

Około połowa tej przestrzeni jest przeznaczona na produkcję tekstyliów, odzieży i elektroniki, a także produkty lekkiego przemysłu. Chiny zobowiązały się kontynuować rozwój SSEZ i dotychczas przyciągnęły ponad 100 firm z Królestwa, Chin i innych krajów, co zaowocowało prawie 20 000 nowych miejsc pracy. Sukces SSEZ w Kambodży przyniósł już nowe możliwości Kambodżanom i całemu krajowi. Ponad 68 000 miejsc pracy powstało dzięki zachętom SSEZ w kraju. Sukces ten wynika głównie z faktu, że rząd pozostawił zarządzanie SSEZ w rękach deweloperów z sektora prywatnego, co pozwoliło sektorowi publicznemu Kambodży uniknąć ponoszenia głównych kosztów i doprowadziło do utworzenia zrównoważonego rynku.

1.6.5 Łatwość prowadzenia biznesu

Jednym z głównych powodów, dla których tak wiele zagranicznych podmiotów decyduje się na prowadzenie działalności w Kambodży, jest brak ograniczeń prawnych dla podmiotów z kapitałem zagranicznym. Poza bezpośrednim posiadaniem ziemi, działalność gospodarcza cudzoziemców jest taka sama jak firmy lokalnej.

Kambodża zajęła 20. miejsce na 190 krajów w kategorii „Dostęp do kredytu” raportu Banku Światowego „2018 Ease of Doing Business”. Było to głównie spowodowane bliższą współpracą między instytucjami finansowymi a Biurem Kredytowym Kambodży, co ułatwiło dostęp do finansowania.

Zakładanie firmy w Kambodży:

Średnio zajmuje to 113 dni i kosztuje $614 dla inwestorów, aby dopełnić procedur legalnego prowadzenia firmy w Kambodży. Rozpoczęcie biznesu w Królestwie obejmuje dziewięć kluczowych kroków.

Kroki, koszt i liczba dni potrzebnych na każdy krok, podano poniżej:

1) Znalezienie odpowiedniej nazwy firmy i uzyskanie jej zatwierdzenia przez Departament Rejestracji Przedsiębiorstw Ministerstwa Handlu: siedem dni/10 USD

2) Rejestracja spółki w Wydziale Rejestracji Gospodarczej: 30 dni/420 USD

3) Rejestracja pieczęci firmowej: 1 dzień/15$

4) Otwarcie rachunku bankowego na nazwę spółki, wpłata wymaganego kapitału początkowego i uzyskanie wyciągu bankowego potwierdzającego wpłatę: jeden dzień/bezpłatnie

5) Stemplowanie i zatwierdzenie Memorandum i Statutu oraz innych dokumentów rejestracyjnych, oraz rejestracja do podatku od wartości dodanej (VAT), podatku patentowego i Numeru Identyfikacji Podatkowej (TIN): 30 dni/$100

6) Informowanie Ministerstwa Pracy o rozpoczęciu działalności i zatrudnianiu pracowników: 30 dni/$69;

7) Składanie oryginalnych statutów spółki i dowodu wpłaty kapitału w Wydziale Rejestracji Przedsiębiorstw: 1 dzień/bezpłatnie

8) Inspekcja przez urzędnika Ministerstwa Pracy: jeden dzień/wliczone w opłatę za krok 6

9) Rejestracja w ZUS: 14 dni (razem z poprzednim krokiem)/bezpłatnie.